Derleme
SÜRDÜRÜLEBİLİR GASTRONOMİ AÇISINDAN ETİK
Özet
Sürdürülebilirlik, kaynakların bilinçli kullanımını, çevrenin ve canlıların sağlığını
korumayı böylece kaynakların eşit dağılımını ve adaleti de destekleyen bir kavramdır.
Sürdürülebilir gastronomi ise besinlerin üretiminden tüketimine kadar geçen süreçte
çevrenin ve sağlığın korunmasını, üreticilere emeğinin karşılığının verilmesini, tüketici
ve üreticinin korunmasını kapsamaktadır. Bu noktada üretimden tüketime kadar etik
kurallara uyulması sürdürülebilirliğin en önemli bileşenlerindendir. Gastronomide
etik ilkeler çevre temizliği, sağlıklı, hijyenik, güvenli gıda üretimi ve tüketimi
aşamalarını kapsamaktadır. Bu çalışmada gastronominin sürdürülebilirliğinde etiğin
önemi üzerinde durulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden arşiv
doküman tarama tekniği kullanılmış konu ile ilgili kaynaklar bilimsel kitap, bilimsel
dergiler ve web siteleri taranarak elde edilen veriler ışığında alan yazın
oluşturulmuştur. Çalışmada etik ilkelere uymanın çevre, üretici ve tüketiciyi
korumasının öneminden söz edilmiş, bu konuda üretici ve tüketicilerin eğitilmesinin
gerekliliği ve hukuki yaptırımların artırılması önerilmiştir.
korumayı böylece kaynakların eşit dağılımını ve adaleti de destekleyen bir kavramdır.
Sürdürülebilir gastronomi ise besinlerin üretiminden tüketimine kadar geçen süreçte
çevrenin ve sağlığın korunmasını, üreticilere emeğinin karşılığının verilmesini, tüketici
ve üreticinin korunmasını kapsamaktadır. Bu noktada üretimden tüketime kadar etik
kurallara uyulması sürdürülebilirliğin en önemli bileşenlerindendir. Gastronomide
etik ilkeler çevre temizliği, sağlıklı, hijyenik, güvenli gıda üretimi ve tüketimi
aşamalarını kapsamaktadır. Bu çalışmada gastronominin sürdürülebilirliğinde etiğin
önemi üzerinde durulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden arşiv
doküman tarama tekniği kullanılmış konu ile ilgili kaynaklar bilimsel kitap, bilimsel
dergiler ve web siteleri taranarak elde edilen veriler ışığında alan yazın
oluşturulmuştur. Çalışmada etik ilkelere uymanın çevre, üretici ve tüketiciyi
korumasının öneminden söz edilmiş, bu konuda üretici ve tüketicilerin eğitilmesinin
gerekliliği ve hukuki yaptırımların artırılması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Gastronomi, Etik, Sürdürülebilir Gastronomi
Kaynakça
- Ağagündüz, D. 2022. Gıda ve Beslenmede Etik. İçinde M. Mızıkacı (Ed). Dünya Senin Ellerinde. Sürdürülebilir Geleceği Tasarlamak, (ss. 25-36). Yeni İnsan Yayınevi.
- Evren, M., & Ataman, R. P. (2020). Gıda Güvenliği ve Etik. Türkiye Biyoetik Dergisi, 7(4), 169-177. https://izlik.org/JA43JT73ND
- Aydın, B. N., Yılmaz, M. (2024) Etik kavramlar çerçevesinde gastronomi, gıda ve beslenme. Gastronomi Alanında Tematik Araştırmalar III, (Ed.Oğan Yener).Çizgi Yayınevi, İstanbul.
- Baltacı, A. (2017). Nitel Veri Analizinde Miles-Huberman Modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14. https://izlik.org/JA94FU53TP
- Batu, A (2012). Türkiye’de helal (mahzursuz) gıda ve helal belgelendirme sistemi. Electronic Journal of Food Technologies, 7(1), 51-61.
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal,
- 9(2), 27-40.
- Can, Ö., & Ayvaz, K. (2017). Tekstil ve Modada Sürdürülebilirlik. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 3(1), 110-119. https://izlik.org/JA92YA72ER
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ.
- Çekal, N., & Doğan, E. (2022). Sürdürülebilir Gastronomide Standart Reçete ve Coğrafi İşaretlerin Önemi. Turizm Çalışmaları Dergisi, 4(1), 49-60. https://izlik.org/JA74KM44HT
- Çelik, E., Yaşar, A. (2021). Gıda Etiği Üzerine Bir Değerlendirme. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(2), 129-136. https://doi.org/10.32707/ercivet.965518
- Demir, C., Çevirgen, A. (2006). Turizm ve çevre yönetimi: Sürdürülebilir gelişme yaklaşımı. Nobel Yayınları. Ankara.
- Dıraman, H., & Tugen, A. (2022). Helal Bir Gıda Kaynağı Olarak: Natürel Zeytinyağlarında Taklit ve Tağşiş Tespit Çalışmaları. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 43-68. https://doi.org/10.51973/head.1174259
- Duran, E. (2011). Turizm, kültür ve kimlik ilişkisi; turizmde toplumsal ve kültürel kimliğin sürdürülebilirliği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. (10):19. s.291-313
- Durlu-Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S., Can, A. (2013). Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinde coğrafi işaretlemenin rolü. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 1(1), 13-20.
- Doğan, O. (2019). Gıdada Tağşişin Tarihi ve Politik Ekonomisi Üzerine Bir İnceleme. Toplum ve Hekim, 34(4), 273-288.
- Egeli, S., Kızıldemir, Ö., Kaderoğlu, G. H. (2022). Sürdürülebilir gastronomi turizmi kapsamında yenilebilir böcekler. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(3), 2638-2664. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1109
- Gedik, Y. (2020). Sosyal, Ekonomik ve Çevresel Boyutlarla Sürdürülebilirlik Ve Sürdürülebilir Kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215. https://izlik.org/JA94FY76EF
- Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
- Kaypak, Ş. (2010). Ekolojik Turizmin Sürdürülebilirliği. Uluslararası A lanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(2), 93-114. https://izlik.org/JA34EJ85YK
- Kurnaz, A. (2017). Sürdürülebilir gastronomi kapsamında yeşil restoranların hizmet kalitesi algısının grserv ile ölçümü: İstanbul örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. Yayınlanmamış Doktora Tezi.
- Küçükkömürler, S., Şırvan, N. B., Sezgın, A. C. (2018). Dünyada ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2(2), 78-85.
- Küçükoğlu, M. T. (2012). Etik Değerler ve Etiğin Kurumsallaşması. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 177-185. https://izlik.org/JA63KR98JS
- Paker, Y. (2018). Çevresel sürdürülebilirlik ve tedarik zincirinde çevresel sürdürülebilirlik performansının ölçülmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Pehlivan, Ö. Ü. T. (2023). Gıdadan toprağa gastronomı. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Temel Alanında Akademik Çalışmalar – I (Editör: Yener Lütfü Mert).
- Pieper, A. (1999). Etiğe Giriş-Ayrıntı Yayıncılık-Çevirenler-Veysel Atayman-Gönül Sezer.
- Platts, E. (2023). Building Sustainable Futures from Gastronomic Pasts. Food Justice Activism and Pedagogies: Literacies and Rhetorics for Transforming Food Systems in Local and Transnational Contexts, 37.
- Richardson, L., Fernqvist, F. (2021). Transforming the food system through sustainable gastronomy-how chefs engage with food democracy. Journal of Hunger & Environmental Nutrition, 1-17.
- Richardson, L., ve Fernqvist, F. (2024). Transforming the food system through sustainable gastronomy—How chefs engage with food democracy. Journal of Hunger & Environmental Nutrition, 19(2), 260–276. https://doi.org/10.1080/19320248.2022.2059428
- Rinaldi, C. (2017). Food and gastronomy for sustainable place development: A multidisciplinary analysis of different theoretical approaches. Sustainability, 9(10), 1748. https://doi.org/10.3390/su9101748
- Rogers, P. P., Jalal, K. F., Boyd, J. A. (2012). An Introduction to Sustainable Development. Earthscan.
- Scarpato, R. (2002). Gastronomy as a tourist product: The perspective of gastronomy studies. Tourism and gastronomy, 11(2), 51-70.
- Taniş, M.E. (2022). Gıda Güvenliği ve Etik. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- T.C. Resmî Gazete. (2011, 17 Aralık). Gıda Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik (Sayı: 28145). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111217-7.htm
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2024). Güvenilir Gıda Veritabanı. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2024, https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/gkd
- Türkmen, S., & Ataseven, Y. (2020). Türkiye’de Taklit ve Tağşiş Yapılan Gıdalara İlişkin Yasal Düzenlemelerin ve Uygulamaların Değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 6(1), 65-75. https://izlik.org/JA95DM57SM
- Türkmen, S. (2024). Türkiye’de gıdalarda taklit ve Tağşiş Uygulamalarının Değerlendirilmesi: Ankara İli Araştırması, Doktora Tezi.
- Bulut Uslu, N. (2026). Boykot Gıda Ürünlerinin Etik Analizi. Rize İlahiyat Dergisi, 31, 83-95. https://doi.org/10.32950/rid.1724821
- Vural, H. (2015). Tarım ve Gıda Güvenliğinde Etik İlkelerin Önemi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29(2). https://izlik.org/JA66BD23KS
- Yılmaz, G. ve Akman, S. (2018). Sürdürülebilir gastronomi çerçevesinde Edremit körfezi yöresel mutfakları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 6(4), 852-872
Kaynak Göster
APA
Baysal, F., Çekal, N. ve Baysal, H. (2026). Sürdürülebilir gastronomi açısından etik, Sivas İnterdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-10.